Η έναρξη κάθε σχολικής χρονιάς συνοδεύεται από λόγια για νέα ξεκινήματα, ευκαιρίες και δημιουργία. Ωστόσο, πίσω από τα χαμόγελα και τις ευχές, συχνά κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: το μπούλινγκ. Συνήθως το συζητούμε ως πρόβλημα ανάμεσα σε μαθητές. Όμως υπάρχει και μια άλλη, πιο σιωπηλή μορφή του, που παραμένει ταμπού: όταν οι ίδιοι οι δάσκαλοι και καθηγητές γίνονται θύτες απέναντι στα παιδιά.
Ο εκπαιδευτικός κατέχει μια θέση δύναμης μέσα στην τάξη. Έχει το κύρος, την αξιολόγηση και τον έλεγχο. Όταν αυτή η δύναμη χρησιμοποιείται σωστά, μπορεί να εμπνεύσει, να καλλιεργήσει και να ενδυναμώσει. Όταν όμως στρέφεται εναντίον των μαθητών, μετατρέπεται σε όπλο: ειρωνικά σχόλια, συνεχείς συγκρίσεις, δημόσιες προσβολές, τιμωρίες που ξεπερνούν τα όρια της παιδαγωγικής.
Η λεκτική ή ψυχολογική βία από έναν εκπαιδευτικό δεν είναι λιγότερο επικίνδυνη από τη σωματική. Τα παιδιά που βιώνουν τέτοιες συμπεριφορές, χάνουν την εμπιστοσύνη τους στο σχολείο, αναπτύσσουν φόβο και άγχος για τη μάθηση και υπονομεύουν την αυτοεκτίμησή τους.
Το τραγικό είναι πως συχνά δεν μιλούν, γιατί θεωρούν «φυσιολογικό» να τα μειώνει ο δάσκαλος.
Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα: η ανοχή. Πόσες φορές έχει ειπωθεί σε ένα παιδί «υπερβάλλεις» ή σε έναν γονιό «μην τα παίρνεις όλα τόσο σοβαρά»; Η εκπαιδευτική κοινότητα και το κράτος συχνά σιωπούν, αφήνοντας τα παιδιά να νιώθουν αβοήθητα.
Η εκπαίδευση δεν είναι μόνο μετάδοση γνώσης αλλά και σχέση εμπιστοσύνης. Ένας δάσκαλος που χρησιμοποιεί την εξουσία του για να μειώνει αντί να ενδυναμώνει, δεν επιτελεί το λειτούργημά του. Χρειάζονται:
Κατάρτιση των εκπαιδευτικών για διαχείριση της τάξης χωρίς αυταρχισμό.
Μηχανισμοί αναφοράς που να προστατεύουν πραγματικά τα παιδιά.
Καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού από το πρώτο μάθημα.
Το σχολείο οφείλει να έχει πολιτική κατά του μπούλινγκ, που να καλύπτει όλες τις μορφές του – όχι μόνο ανάμεσα σε μαθητές αλλά και από εκπαιδευτικούς προς μαθητές.
Το σχολείο πρέπει να είναι χώρος ασφάλειας και ενδυνάμωσης, όχι φόβου. Όσο θα κλείνουμε τα μάτια στο μπούλινγκ από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, θα προδίδουμε τα παιδιά που εμπιστεύονται το σχολείο για το μέλλον τους.
Παντελής Κυδώνης
